KGRU 996 (312) 486322 | darulifta.kg@mail.ru | Бишкек шаары, Гоголь көчөсү-57, 720021
Кыргызстан Мусулмандарынын
Дин Башкармалыгынын фатва, диний
адабияттар жана «халал» иштери бөлүмү

Алланы элестетүүгө болобу?

Алланы элестетүүгө болобу?
Алла Тааланы кайсы бир көрүнүштө элестетүүгө болобу?

Адам баласынын элеси, кыялы анын сезүү органдарынын чегинен чыга албайт, ошондуктан Алла Тааланы элестетүү мүмкүн эмес. Адам сезимдик-таанып-билүү ыкмасы менен биле албаган нерсени, кыялында элестете албайт. Образдар, кебетелер, формалар, нерселер, материя, өлчөмдөр, касиеттер жана абалдар, булардын бардыгы биздин дүйнөгө таандык. Ал эми Алла Таала бул дүйнөнүн бөлүгүнө кирбегендиктен, Аны бул дүйнөнүн касиеттери, сыпаттары, формалары же образдары аркылуу сүрөттөө туура эмес жана анык адашуу болуп эсептелет. Аллага окшош эч нерсе жок. Алла Таала Өзүн Курандан мындайча баяндайт:

"ليس كمثله شيء وهو السميع البصير" (الشورى، الآية: ۱۱).



Котормосу: “Эч бир нерсе Ага окшош эмес. Жана Ал Угуучу Көрүүчү”.

Имам Куртуби бул аяттын тафсиринде мындай деп жазат: “Бул бөлүмдө мындай түшунүктү кармануу керек: “Акыйкатта, Алла Таала өзүнүн улуулугунда, нарктуулугунда, ченемсиз бийлигинде, өзүнүн чырайлуу аттарында, сыпаттарынын улуулугунда Өзүнүн махлуктарынын бирине да окшобойт жана махлуктарынын бири дагы ушул маанинин акыйкатында Ага окшобойт...” Васыти (ага Алланын рахматы болсун) түшүндүрмө түрүндө буларды кошумчалаган: “Анын Негизиндей эч бир негиз жок жана Анын Атындай эч ат жок жана Анын амалындай бир дагы амал жок жана Анын касиетиндей бир дагы касиет жок, аттардын окшоштугунан башка. Анын махлуктарынын түбөлүктүү касиеттери болбогон сыяктуу эле, Анын түбөлүктүүлүк маңызы дагы сыпаттардын өзгөрүлүүсүнөн таза. Булардын бардыгы Ахли – Суннати валь жамааттын ишеними”.

Башка аятта айтылган:

"لا تدركه الأبصار وهو يدرك الأبصار"(الأنعام، الآية: ۱۰۳).

Котормосу: “Көздөр аны таба албайт (көрө албайт) жана Ал көздөрдү таба алат (көрө алат)”.

Алла Тааланы көз менен да, билим менен да, ал эмес кыял менен да камтып болбойт.

Имам Куртуби мындай деп жазат: “Алла Таала бул аятта Анын өзүнүн махлуктарынын көрүү, камтуу, чектөө сыяктуу сыпаттары кирген бардык сыпаттарынан таза экендигин баяндады. Бирок, (Алла Тааланы акыретте көрүү) далилденген акыйкат”.

Имам Абу Жафар ат-Тахави жазат:

"لا تبلغه الأوهام ولا تدركه الأفهام ولا يشبهه الأنام"

Котормосу: “Кыял Аны элестете албайт. Акыл Аны камтый албайт. Жана махлуктары да Ага окшош эмес”.

Имам Тахави бул тексттерде: “Алла Таалага адам баласы элестете ала турган эч бир форма же көрүнүш мүнөздүү эмес. Ал булардан таза. Ал биздин кыялыбыздан бийик. Адам баласы кыялында келтире турган нерселердин бардыгы Алла эмес жана Ал булардын бирине дагы тиешеси жок” – дейт.

Имам Абу Ханифа (ага Алланын рахматы болсун) «Аль-Фикх аль-Акбар» китебинде мындай деп жазат:

"ولا حد له، ولا ضد له، ولا ند له، ولا مثل له"

Котормосу: “Ага эч кандай чек жок, Ага эч кандай карама-каршылык жок, Анын эч кандай шериги жок, Ага окшош эч нерсе жок”.

Дагы бир жакшы айтылган нерсе бар: “Эске келген нерсенин Аллага тиешеси жок”. Аалымдар айтышат: “

"كل ما خطر ببالك فهو هالك والله أجل وأعلى من ذلك"

Котормосу: “Ойго келген нерсенин бардыгы жок болуучу, бирок Алла Таала булардын бардыгынан улуу жана жогору”.

Ошондуктан, адам Алла жөнүндө ойлогон нерсенин бардыгы анын ою гана, Алла Таала эмес. Ал эмес адам Алла Тааланы кыялына келтирмек тургай, Алланын Элчиси (Алланын ага салам жана салаваты болсун) мындай кылууга тыюу салган жана айткан:

عن عبد الله بن عمر عن أبيه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "تفكروا في آلاء الله ولا تفكروا في الله" (كتاب العظمة أبو الشيخ الأصبهاني ۱/۲۰۹ ط: دار العاصمة الرياض).

Котормосу: Алланын кудурети жөнүндө ой жүгүрткүлө, бирок Алла жөнүндө (Анын Өзү жөнүндө) ой жүгүртпөгүлө”.
عن سفيان في قوله عز وجل: "وأن إلى ربك المنتهى" قال: لا فكرة في الرب عز وجل (كتاب العظمة أبو الشيخ الأصبهاني ۱/۲۱۸ ط: دار العاصمة الرياض).

Котормосу: Суфьян ас-Сауриден риваят кылынат, ал: “Акыркы, натыйжа сенин Роббиңе барып такалат (же, акыркы чек Сенин Роббиңе таандык), аятын чечмелеп мындай дейт: “Кудуреттүү жана Улуу Алла жөнүндө ой жүгүртүүгө болбойт”- дейт.

Ибн Касир Алланын Элчисинин (Алланын ага салам жана салаваты болсун) бул хадисин Убай бин Каабдан келтирген соң, Алланын Элчисинин (Алланын ага салам жана салаваты болсун) Абу Хурайра (Аллах андан ыраазы болсун) риваят кылган хадисин келтирет: “

"تفكروا في الخلق ولا تفكروا في الخالق فإنه لا تحيط به الفكرة" (تفسير ابن كثير ٤/۲٦۰ مؤسسة الكتب الثقافية بيروت).

Котормосу: “Жаратылган нерселер жөнүндө ой жүгүрткүлө, бирок Жаратуучу жөнүндө ой жүгүртпөгүлө, акыйкатта ой (сезим) Аны камтый албайт...”.

Сунан китептеринде келтирилген башка хадисте мындай деп айтылат: “Алланын жараткан махлуктары жөнүндө ой жүгүркүлө, бирок Алланын кандай экендиги жөнүндө ой жүгүртпөгүлө. Акыйкатта, Алла Таала ушундай периштени жараткан, анын кулактары менен ийиндеринин аралыгы үч жүз жылдык (жол)”.

Бул тексттерден көрүнүп тургандай, Алла Тааланын кандай көрүнүштө же кандай кебетеде экендигин элестетүү жана көз алдына келтирүү адашуу жана тыюу салынган ишеним.

Жооп берди:
Татиков Рафаил
Текшерди:
Исмайилов Жигитали
Жакты
+7
20:38
1213

Башка фатвалар

Үч талактан соң аялы менен кайра кошулууга болобу?
“Талак” сөзү арабчадан “бошотуу”, “ыргытуу” деп которулат, ал эм
Бильярд ойносо болобу жана бильярд ойноочу жайын (клубун) ачса болобу?
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен الجواب حامدا و مصليا Бильярд спорттук оюндардын бири эке
Бетке чыккан түктөрдү тазаласа болобу?
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен الجواب حامدا و مصليا Жаактын сөөгүнө чыккан түк ал сакал